Бүгінде интернет заманы адамның ойын да, сенімін де жылдам өзгертетін қуатты құралға айналды. Әсіресе діни мәселеде дәлелге қарамай, біреудің сөзін сол күйі қабылдап кету – жиі кездесетін қауіпті құбылыс. Исламда бұл тақлид деп аталады.
Тақлид деген не?
Бұл – бір адамның беделіне қарап, оның айтқанын дәлелін білмей қабылдау. Яғни:
• «Әй, пәленше айтты ғой» деп еріп кету;
• Дәлел сұрамау;
• Қай дерекке сүйенгенін білмеу;
• Осылайша өз сенімін біреудің сөзіне сүйеу.
Бірақ бұл – дін үйренудің дұрыс жолы емес.

Ғұламалар не дейді?
Имам Ағзам Әбу Ханифа сияқты ұлы ғалымдар соқыр еліктеуді қатты сынаған. Оның мына сөздері – бүгінгі күнге тікелей ескерту:
«Менің сөзім Құранға қайшы келсе – менің сөзімді тастаңдар.»
«Хадиске қайшы келсе – хадисті алыңдар.»
«Дәлелімді білмей менің сөзіммен пәтуа беруге болмайды.»
Яғни, ғұламалардың өздері де:
«Бізге емес, дәлелге еріңдер» – деп үйреткен.
Неге соқыр еліктеу қауіпті?
Өйткені дәлелсіз қабылданған уағыз, видео, пікір адамды:
• адасқан топқа ертіп кетуі мүмкін;
• діни фанатизмге итермелеуі мүмкін;
• дұрыс-бұрысын ажырата алмай, шатасуға әкелуі мүмкін;
• дінді жеңіл-желпі түсінуге апарады.

Өкінішке қарай, қазір әлеуметтік желіде «сөзі әдемі» кез келген адамға сеніп, оның соңынан еретін жастар да, ересектер де аз емес. Тіпті не айтты, қайдан алды, дәлелі бар ма – ешқайсысын тексермейді.

Дінде дұрыс жол қандай?
Исламда дұрыс жол – дәлелге сүйену.
Яғни:
✔ Құран не дейді?
✔ Хадис не дейді?
✔ Ғалымдар қандай дәлелге сүйенді?
✔ Пікір қай негізден алынған?
Егер дәлел жоқ болса – ондай сөзді қабылдау міндет емес.
Не үшін дәлелмен ойлау маңызды?
Себебі дінде адасу – ойыншық емес.
Адамның сенімі, бағыты, өмірі соған тәуелді.
Дәлелмен ойлау:
• дінді дұрыс түсінуге,
• кез келген ағымнан сақтануға,
• сауатты болуға,
• шынайы исламды тануға көмектеседі.
Қорытынды
Бүгінгі ақпарат көп заманында ең маңызды қабілет – сұрақ қоя білу және дәлел сұрау.
Ислам да бізден осыны талап етеді.
Дін – жүрекпен қабылданатын нұр.
Ал сол нұрға жетудің жолы – дұрыс білім мен дәлел.

Тимур Нүсіпхан
“İHSAN” Ғылым және мәдениет орталығының төрағасы, РАТТ-мүшесі.